Фторны бетерү ысуллары

1. Фторны бетерү ысуллары түбәндәгечә:

1) фторлы су адсорбция колонкасы аша үтә һәм фтор адсорбент өслегендә адсорбцияләнеп, эреми торган фтор барлыкка китерә. Адсорбентлар - активлаштырылган алюминий оксиды, трикальций фосфаты яки сөяк күмере. Бу җир асты суларына фтор < 10 мг/л һәм асылмалы матдә < 5 мг/л белән кулланыла торган иң борынгы ысул. Адсорбентның фторны бетерү сәләте туенганга караганда, регенерация агентын өстәргә кирәк.

2) коагулянт коагулянт фторлы суга кушылып, эреми торган фтор барлыкка килә, ул явым-төшем фильтрациясе ярдәмендә чыгарыла. Коагулянтлар - Al2(SO4)3, төп алюминий хлориды, магний гидроксиды һ.б. Югары тоныклыклы һәм фтор күләме түбән булган чимал су өчен яраклы.

3) ион алмашу ысулы судан фтор ионнарын чыгару өчен ион алмашу сумаласының алмашу сәләтен куллана.

4) электродиализ фторны чыгару өчен ион алмашу мембранасының сайлап үткәрүчәнлеген куллана

5) кире осмос ысулы фторны бетерү өчен ярымүткәргеч мембрананың сайлап үткәрүчәнлеген куллана

Югарыда күрсәтелгән ысуллар арасында 3), 4) һәм 5) ысуллары тозлы суларда һәм фтор күп булган зоналарда кулланыла. Кире осмос хәзерге вакытта киң кулланыла.

2. Алюминий тоз коагуляциясе һәм фторны утырма белән бетерү өчен технологик проектлауның төп пунктлары

Коагуляция чөкмәсе фтор күләме < 4 мг/л булган чимал су өчен яраклы. Фтор күләме түбән һәм суның тоныклыгы аз булган чимал суны бер үк вакытта алып ташларга кирәк. Агент алюминий тозын сайларга тиеш. Чимал суда CL- концентрациясе югары булганда, алюминий сульфаты кулланыла. Чимал суда сульфат концентрациясе югары булганда, алюминий хлориды кулланыла; төп алюминий хлориды ике ион концентрациясе югары булганда кулланыла.

Коагуляция вакыты 5-6 минут, ә pH кыйммәте гадәттә 6,5 һәм 7,5 арасында контрольдә тотыла. Катнаштыру багы, флокуляция реакция багы, седиментация багы һәм утырту өчен төрле тизлекле яки вакытлыча явым-төшемле, фторны яхшы бетерү эффекты белән проектланырга тиеш.

Процесс агымы: җир асты сулары – коагуляция – явым-төшем – фильтрлау. Чимал суның сыйфаты яхшы булганда, явым-төшем яки фильтрлау эшкәртү җайланмасын кулланмаска мөмкин. Гадәттә насос белән дозалау, насос белән катнаштыру, басып торган явым-төшем алдыннан кулланыла, эчәр өчен өске су алына.

3, активлаштырылган алюминий оксиды адсорбциясе һәм фильтрацияләү фторны бетерү процессын проектлау

Гомумән алганда, фтор күләме югары булган җир асты суларының селтелеге югарырак һәм рН 8,0 дән артык, ә рН активлаштырылган алюминий оксидының адсорбция сыйдырышлыгына зур йогынты ясый. Су алуның рН 6,0-6,5 булганда, активлаштырылган алюминий оксидының адсорбция сыйдырышлыгы 4-5 г(F-)/кг(Al2O3) тәшкил итә. рН 6,5-7,0 булганда, адсорбция сыйдырышлыгы 3-4 г(F-)/кг(Al2O3) тәшкил итә. рН көйләүсез, адсорбция сыйдырышлыгы якынча 1 г(F-)/кг(Al2O3) гына.

Активлаштырылган алюминий оксиды - фильтр материалы, кисәкчәләрнең зурлыгы 2,5 мм дан кимрәк, гадәттә 0,5-1,5 мм булырга тиеш, фильтр материалының тигез булмаганлык коэффициенты K80≤2, чимал суда фтор күләме 4 мг/л дан ким булганда, фильтр материалының калынлыгы 1,5 мм дан артык булырга тиеш; чимал суда фтор күләме 4 мг/л дан артык булганда, фильтр материалының калынлыгы 1,8 мм дан артык булырга тиеш. Су керү урынындагы рН > 7,0 булганда, фильтрлау тизлеге гадәттә 2-3 м/сәг, ә су керү урынындагы рН 7,0 дан ким булганда, фильтрлау тизлеге гадәттә 6-8 м/сәг, һәм туры килә торган контакт вакыты 20-30 минут булырга тиеш. Регенерацияләүче агент буларак алюминий сульфаты кулланыла, дозаның фторны чыгаруга нисбәте 60:1, ә регенерацияләүче эремәнең күләме 2%-3% тәшкил итә. Регенерация вакытында чимал су башта астан өскә таба 11-12 л (с.м2) юу интенсивлыгы, 5-8 минут юу вакыты һәм якынча 50% киңәю биеклеге белән кире юылды. Аннары регенерация өчен 2% алюминий сульфаты эремәсе кулланылды, ул өстән аска якынча 0,6 м/сәг фильтрация тизлеге белән үткәрелде һәм 6-8 минут дәвам итте. Регенерациядән соң, дефторизацияләнгән су белән чайкатыгыз. Юу интенсивлыгы башлангыч юу белән бер үк булды һәм 8-10 минут дәвам итте.