ॲल्युमिनियम सल्फेटचा वापर

ॲल्युमिनियम सल्फेटचे दैनंदिन जीवनात अनेक वेगवेगळे उपयोग आहेत, तसेच अनेक अत्यावश्यक उद्योगांमध्येही त्याचा वापर होतो. खरं तर, तुम्हाला कल्पनाही नसेल की तुम्ही दररोज त्याच्या संपर्कात येत असाल!

घरगुती वापर

ॲल्युमिनियम सल्फेटचे काही सर्वात सामान्य उपयोग घरातच आढळतात. हे संयुग अनेकदा बेकिंग सोड्यामध्ये आढळते, तथापि आहारात ॲल्युमिनियमचा समावेश करणे योग्य आहे की नाही यावर काही वाद आहेत. काही दुर्गंधनाशकांमध्ये (antiperspirants) त्याच्या जिवाणूनाशक गुणधर्मांमुळे ॲल्युमिनियम सल्फेट असते, तथापि २००५ पर्यंत एफडीए (FDA) त्याला ओलावा कमी करणारे घटक म्हणून मान्यता देत नाही. शेवटी, हे संयुग स्टिप्टिक पेन्सिलमधील तुरट घटक आहे, ज्या लहान जखमांमधून होणारा रक्तस्राव थांबवण्यासाठी बनवलेल्या असतात.

बागकाम

घरामध्ये ॲल्युमिनियम सल्फेटचे इतर मनोरंजक उपयोग बागकामात आहेत. ॲल्युमिनियम सल्फेट अत्यंत आम्लधर्मी असल्यामुळे, वनस्पतींसाठी pH संतुलित करण्यासाठी ते कधीकधी खूप अल्कधर्मी मातीत मिसळले जाते. जेव्हा ॲल्युमिनियम सल्फेट संपर्कात येते...पाणीत्यामुळे ॲल्युमिनियम हायड्रॉक्साईड आणि अत्यंत विरल सल्फ्यूरिक ॲसिडचे द्रावण तयार होते, जे जमिनीची आम्लता बदलते. हायड्रेंजियाची लागवड करणारे माळी, फुलांचा रंग (निळा किंवा गुलाबी) बदलण्यासाठी या गुणधर्माचा उपयोग करतात, कारण हे रोप जमिनीच्या pH ला खूप संवेदनशील असते.

पाणी प्रक्रिया

ॲल्युमिनियम सल्फेटचा एक सर्वात महत्त्वाचा उपयोग यात आहेपाणीउपचार आणि शुद्धीकरण. पाण्यात मिसळल्यावर, ते सूक्ष्म अशुद्धींना एकत्र करून मोठे आणि मोठे कण बनवते. अशुद्धीचे हे गोळे नंतर भांड्याच्या तळाशी बसतात किंवा पाण्यातून गाळून वेगळे करण्याइतके मोठे होतात. यामुळे पाणी पिण्यासाठी अधिक सुरक्षित होते. याच तत्त्वावर, स्विमिंग पूलमधील पाण्याचा गढूळपणा कमी करण्यासाठी ॲल्युमिनियम सल्फेटचा वापर देखील कधीकधी केला जातो.

कापड रंगवणे

ॲल्युमिनियम सल्फेटच्या अनेक उपयोगांपैकी एक म्हणजे कापडाला रंग देणे आणि त्यावर छपाई करणे. जेव्हा हे संयुग उदासीन किंवा किंचित अल्कधर्मी pH असलेल्या मोठ्या प्रमाणात पाण्यात विरघळते, तेव्हा ॲल्युमिनियम हायड्रॉक्साईड नावाचा एक चिकट पदार्थ तयार होतो. हा चिकट पदार्थ रंगाला पाण्यात अविद्राव्य बनवून, त्याला कापडाच्या तंतूंना चिकटण्यास मदत करतो. त्यामुळे, ॲल्युमिनियम सल्फेटची भूमिका रंग 'फिक्सर'ची असते. याचा अर्थ असा की, ते रंगाच्या आणि कापडाच्या रेण्वीय रचनेशी संयोग पावते, जेणेकरून कापड ओले झाल्यावर रंग निघून जात नाही.

कागद बनवणे

पूर्वी कागद बनवण्यासाठी ॲल्युमिनियम सल्फेटचा वापर केला जात असे, पण आता त्याची जागा बहुतांशी कृत्रिम घटकांनी घेतली आहे. ॲल्युमिनियम सल्फेटमुळे कागदाला आकार देण्यास मदत होत असे. या प्रक्रियेत, कागदाची शोषकता बदलण्यासाठी ॲल्युमिनियम सल्फेटला रोझिन सोपसोबत मिसळले जात असे. यामुळे कागदाचे शाई शोषण्याचे गुणधर्म बदलतात. ॲल्युमिनियम सल्फेट वापरण्याचा अर्थ असा होतो की कागद आम्लयुक्त परिस्थितीत बनवला गेला होता. कृत्रिम आकार देणाऱ्या घटकांच्या वापरामुळे आम्ल-मुक्त कागद तयार करता येतो. आम्ल-मुक्त कागद, आम्लाने आकार दिलेल्या कागदाइतका लवकर खराब होत नाही.

तुम्हाला कदाचित हे माहीत नसेल, पण तुम्ही रोजच्या वापरात असलेल्या अनेक वस्तू बनवण्यासाठी ॲल्युमिनियम सल्फेटचा वापर केला जातो. तुम्ही जे पाणी पिता, तेसुद्धा ॲल्युमिनियम सल्फेट वापरूनच गाळले जाते!